Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Επισκόπηση προηγούμενης Θ.Ενότητας Επισκόπηση επόμενης Θ.Ενότητας Πήγαινε κάτω

Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Δημοσίευση από Lokin Την / Το Τετ Αυγ 10, 2011 12:36 pm

Νικολίτσα Γεωργοπούλου



ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΑΙ Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΟΥ

Η καταγωγή και η ρίζα του θεσμού του Πανεπιστημίου, η origo et fons, ευρίσκεται με την αρχαϊκότερη βέβαια, τη σπερματική δομή, στην κλασική Ελλάδα, 2500 χρόνια πιο πίσω. Στον αθηναίο Σωκράτη που με την κάλαμο του Πλάτωνα στον υπερκαινοφανή 5ο π.χ. αιώνα των Ελλήνων εισηγήθηκε με θηριώδη ακτινοβολία τη μέθοδο στην ανακάλυψη της φυσικής και της ηθικής αλήθειας. Και στο σταγειρίτη Αριστοτέλη που με βάση τις ξακουστές δέκα κατηγορίες, πρώτος προχώρησε συστηματικά στη διαίρεση του επιστητού και στην καθίδρυση των επιστημών. Οι 15-20 επιστήμες που εισηγήθηκε τότε ο Αριστοτέλης σήμερα προσεγγίζουν τις 1000. Το μέτρο της ορμής και της θύελλας του ανθρώπινου νου προώθησε μέσα στα Πανεπιστήμια και τα συναφή ερευνητικά Ινστιτούτα τη γνώση μας μέσα στην αχανή αυτοκρατορία της terra incognita.
Έχει ήδη συμπληρωθεί μια χιλιετηρίδα βίου και πολιτείας του θεσμού του Πανεπιστημίου με τη σύγχρονη έννοια της Univestitatis studii, αφού το πρώτο Πανεπιστήμιο στη σημερινή του μορφή ιδρύθηκε τον ενδέκατο αιώνα στη Μπολόνια τη Ιταλίας. Το φαινόμενο που σήμερα ονομάζουμε ευρωπαϊκό πολιτισμό στην ουσία του είναι όρθωμα νόησης και προϊόν εργασίας του Πανεπιστημίου. Η έρευνα, η εφαρμογή των νέων πληροφοριών στην καθημερινή πρακτική και η διδασκαλία είναι το τριμερές των δραστηριοτήτων του Πανεπιστημίου. Ένα τριμερές δραστηριοτήτων που ανέβασε τον άνθρωπο στον ίλιγγο της εξώσφαιρας. Ο παλαιός στίχος του Λατίνου λυρικού ποιητή Οράτιου «με κεφαλή μετάρσια θα πλήξει τα άστρα» έχασε την ποιητική του άδεια και την ποιητική του υπερβολή και έγινε πραγματικότητα ψηλαφητή.
Ο κύριος χαρακτήρας του προϊόντος του Πανεπιστημίου σήμερα είναι η, με βάση την πειραματική μέθοδο, μεταστοιχείωση των πληροφοριών σε δύναμη και περαιτέρω δια του εργαλείου η μεταστοιχείωση της δύναμης σε ενέργεια. Ολόκληρο αυτό τo φάσμα των λειτουργιών του Πανεπιστημίου που άπλωσε το μάτι και το χέρι του ανθρώπου από τα κβάζαρς της Αστροφυσικής ως τα κουάρκς της Κβαντομηχανικής είναι το θαύμα και το τέρας που το ονομάζουμε τεχνολογία. Είναι ο τεχνολογικός πολιτισμός. Είναι η Civilisation. Το ένα μισό του σημερινού πολιτισμού δηλαδή σε αντιδιαστολή με το άλλο μισό που το λέμε Culture ή ανθρωπιστικό πολιτισμό. Ημέρωσιν το έλεγαν οι Έλληνες.
Κοντολογίς, ο δρόμος που κυρίαρχα πήρε το Πανεπιστήμιο είναι να παράγει τεχνολογία. Και η τεχνολογία έγινε το εργαλείο στο χέρι του ανθρώπου για να δαμάσει τη φύση. Να γνωρίσει δηλαδή τη φύση, να κυριαρχήσει πάνω της και στη συνέχεια να επιχειρήσει να την εκτρέψει από τον ιδικό της ανώλεθρο και αλάνθαστο και αθάνατο ρυθμό, όπως εδίδαξαν οι Έλληνες προσωκρατικοί, στο συρμό και στο ρυθμό της ανθρώπινης βούλησης και της ανθρώπινης λογικής. Ιδού ο μεταφαουστικός άνθρωπος και η εκτυφλωτική του λάμψη. Το δυσάρεστο είναι ότι ο Γκαίτε που έπλασε αυτόν τον τύπο, για να συμβολίσει το σημερινό άνθρωπο, αναγκάστηκε να τον θέσει κάτω από την οδηγία και τη συντριπτική πρόνοια του Μεφιστοφελή. Και Μεφιστοφελής σημαίνει διάβολος.
Με άλλα λόγια ομιλώ για τη σκοτεινή πλευρά του προϊόντος του Πανεπιστημίου. Για τα ‘δυσάρεστα του πολιτισμού’ καθώς έγραψε στα γηρατειά του ο Φρόιντ. Και εννοώ τη Χιροσίμα, την οπή του όζοντος, το καυσαέριο στα πνευμόνια μας, τις τρελές τροφές της εποχής μας, το απεμπλουτισμένο ουράνιο, την ανεργία που μαραζώνει τη νεολαία μας, τα ‘απορρίμματα’ του τηλεθεάματος, τη χωρίς ηθική άνιση κατανομή και σπατάλη των πόρων της γης, τη λαθρομετανάστευση, το σύγχρονο πρόσωπο του Τζέγκις Χαν και του Αττίλα, τα ναρκωτικά.
Το Πανεπιστήμιο έχει εισέλθει στη δεύτερη χιλιετηρίδα της ζωής του και το. τα θηρία της Αποκάλυψης που έχει να καταπαλέσει το σύγχρονο Πανεπιστήμιο είναι θεωρώ τα ακόλουθα:
α) To φρικώδες ιδεώδες της εποχής μας που είναι ο ευδαιμονισμός και η κατανάλωση. Ας θυμηθούμε με πόση οργή ομιλεί ο Μαρκούζε για τη διαφήμιση. Όλη η σκοπιμότητα και η ευφυΐα της σύγχρονης τεχνικής σπαταλάται στη δημιουργία νέων αναγκών στους ανθρώπους. Η αρρώστια του πνεύματος της εποχής είναι η κατάχρηση, η αφθονία, η κατανάλωση, ο ευδαιμονισμός. Ως ευτυχία λογίζεται σήμερα η συνεχής σπατάλη για να καλύπτονται ανάγκες, που οι περισσότερες είναι τεχνητές και είναι προϊόν της ενοχής για τη χρήση του περιττού, που γιγαντώνει τη βουλιμία του ανθρώπου.
β) Η μισαλλοδοξία, ο φανατισμός και το σκοτάδι των προκαταλήψεων. Εκεί που ο άνθρωπος πρέπει να ανεβαίνει συνεχώς στην ηθική της γνώσης, βουλιάζει δυστυχώς στη δεισιδαιμονία των προκαταλήψεων, των μαγικών συνταγών, των θεοδόλιχων, των ωροσκόπων και καιροσκόπων. Εκεί που οι Επιστήμες της Αστροφυσικής, της Γεωλογίας, της Κοσμολογίας και της Ανθρωπολογίας πραγματοποιούν συγκλονιστικές έρευνες στη γνώση του μικρόκοσμου, μακρόκοσμου και μεγάκοσμου οι πλείστοι παραμένουν στα επίπεδα της αστρολογίας και των ωροσκοπικών επιρροών και προσκυνούν τους χαλδαίους μάγους και «Τα ονειροκριτικά» του Αρτεμίδωρου του Δαλδιανού.
γ) Το εφιαλτικό χάσμα στην ποιότητα ζωής ανάμεσα στους πλούσιους και τους φτωχούς λαούς. Όμως το άρθρο του καταστατικού χάρτη του ΟΗΕ ότι οι άνθρωποι του πλανήτη είναι ίσοι και δικαιούνται τα ίδια δικαιώματα εξακολουθεί να είναι έγκριτο, ενώ δισεκατομμύρια του πληθυσμού της γης ζουν υποζύγια, ανέστιοι, άποροι και θύματα στους ολίγους.
δ) Τέλος η οικολογική καταστροφή του πλανήτη. Γιατί; Γιατί ο άνθρωπος λάθεψε και εξεβίασε αυθαίρετα τη σκοπιμότητα της φύσης. Ασέβησε στη φυσική ισορροπία και κέρδισε την εκδίκηση της φύσης. Οι αποφάσεις του υπήρξαν μυωπικές, γιατί ζήτησε να τα κατακτήσει όλα, για να μη του λείψει τίποτα. Εκείνο που θεώρησε ως θρίαμβο οδήγησε στην πικρή διαπίστωση ότι ο πλανήτης μας σε λίγο κινδυνεύει να γίνει ερημικός και ακατάλληλος για κατοικία και στέγη του πλέον ευφυούς και ευγενικού του κατοίκου.
Με τέτοια προοπτική όμως τι αξία έχει κάθε λόγος για ηθική και δημιουργία ηθικών μοντέλων, αν αφαιρέσουμε από την ανθρώπινη συνείδηση τη δυνατότητα στα πλαίσια της περατωτικής της έκτασης να οργανώσει η ίδια τη ζωή της; Στο πρόβλημα μας τούτο σημαίνει ότι ο άνθρωπος μπορεί, αρκεί να το θελήσει, να οργανώσει ένα χώρο εγρήγορσης και ετοιμότητας, έγκρισης και τόλμης, εκλογής και απόφασης για δημιουργία μιας νέας συνείδησης σε αντικατάσταση της ασύγγνωστης αμελησίας, ολιγωρίας και ακηδίας που επέδειξε στο παρελθόν.
Ο σύγχρονος τεχνολογικός πολιτισμός έχει οδηγήσει σε σύγχυση ως προς τις γνήσιες και τις ψευδείς ανάγκες του ανθρώπου, και σε αδυναμία διάκρισής τους. Ο προσδιορισμός των ορίων είναι σήμερα αποφασιστικός, προκειμένου να οριοθετηθεί ο χώρος της ανθρώπινης οικονομικής δραστηριότητας, ο οποίος δεν γίνεται να είναι απεριόριστος, και αναφορικά με τη φύση και αναφορικά με τον άνθρωπο. Γιατί αν υπάρχουν στη φύση επαρκή αγαθά για τις ανάγκες όλων δεν υπάρχουν αρκετά για την απληστία ορισμένων. Η διάρθρωση της οικονομίας πρέπει βέβαια να αποβλέπει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ανθρώπου, αλλά να λαμβάνει σοβαρά υπόψη το πεπερασμένο των πρώτων υλών, όπως επίσης και την αλληλεγγύη μεταξύ όλων των ανθρώπων της γης με προοπτικές και στις μέλλουσες γενεές.
Ο ρόλος της τεχνικής είναι αποκλειστικός σε αυτήν την προοπτική. Η συνεχής επέκταση των γνώσεων των φυσικών επιστημών διεύρυνε τα όρια της τεχνικής εκμετάλλευσης. Η επιστήμη έγινε η αναγκαία προϋπόθεση της τεχνικής και η τεχνική το εργαλείο της επιστημονικής γνώσης. Τις πολλές προσφερόμενες δυνατότητες στους τομείς της παιδείας, υγείας, διατροφής, επικοινωνίας, αναψυχής κλπ τις οφείλουμε οπωσδήποτε στην πανεπιστημιακή γνώση και την επιστημονική τεχνική.
Αυτή όμως η πίστη που μεταστοιχειώνει οράματα σε θεάματα αντικαθίσταται συχνά από το φόβο και την αβεβαιότητα όταν οι κίνδυνοι από τις επιπτώσεις της επιστημονικής τεχνικής απειλούν. Ξαφνικά απέναντι στην πίστη στην τεχνική υπεισέρχεται η πλήρης επιφύλαξη και ο άνθρωπος ανοίγει τα μάτια του στο συμβατικό της χαρακτήρα, κατά την έννοια ότι βλέπει το μυστηριακό και σημειώδες της πίστης του σε κάποια σημεία να ξεφεύγει τον έλεγχο και το ανορθολογικό και παράλογο να εισορμά από κάποια απρόβλεπτη και ανεξέλεγκτη περιοχή.
Όμως η ελπίδα της αισιοδοξίας δεν χάθηκε. Μόνο που αν θέλει να είναι σοβαρή και έμπεδη πρέπει να συμβαδίζει με τον προγραμματισμό. Η ικμάδα του πνεύματος είναι αποτέλεσμα όχι της κατάστασης αλλά της επανάστασης, όχι της ήσυχης επικύρωσης, αλλά της ακύρωσης, της σύγκρουσης του παλαιού με το νέο.
Ολόκληρη αυτή τη χασμωδία της βαρβαρότητας το σύγχρονο Πανεπιστήμιο οφείλει να την μεταστοιχειώσει σε μια πρόταση: Σεβαστείτε τις νέες γενεές και πάψετε να σπαταλάτε αλύπητα την περιουσία τους και το δικαίωμά τους για ζωή. Και δημιουργήστε μια παιδεία καθαρότητας και ανθρωπισμού, που να είναι σύμμετρη με τα δικαιώματα του ανθρώπου και το νόμο της φύσης.
Οικονομία της αγοράς και Δημοκρατία, τα δύο χαρακτηριστικά γνωρίσματα της δυτικής κοινωνίας, είναι βέβαια διαθέσιμα μεγέθη. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να τα καταργήσουμε, αλλά να προβληματιστούμε για την ανάμειξή τους στη λογική του αυτοολοθρεμού και αυτοεξαφανισμού. Η αντιμετώπιση της κρίσης αξιώνει ανάλογη εκπαιδευτική πολιτική. Είναι ανάγκη να διαφωτιστεί υπεύθυνα η συνείδηση των πολιτών χωρίς εξωραϊσμούς αλλά και χωρίς ακραίο μηδενιστικό πνεύμα. Ούτε εφησυχασμός αλλά ούτε και πνεύμα απόλυτης απαισιοδοξίας μπορούν να συνθέσουν έναν υπεύθυνο παιδαγωγικό λόγο.
Με απλό και μετρημένο λόγο: Το να ελπίζουμε ότι δεν θα συναντήσουμε το ανέλπιστο είναι καθαρή άγνοια. Το να αγνοεί η έρευνα των θετικών επιστημών τις επισημάνσεις των πνευματικών επιστημών για αναθεώρηση της ηθικής και τις εκκλήσεις για διεπιστημονικό διάλογο σημαίνει συνειδητή αυτοκτονία του ανθρώπου. Εκεί όμως όπου έχει η Ύβρις το κράτος, εκεί έχει και η Δίκη εξουσία.








Lokin

Αριθμός μηνυμάτων : 3
Εγγραφή : 28/06/2011

Επιστροφή στην κορυφή Πήγαινε κάτω

Επισκόπηση προηγούμενης Θ.Ενότητας Επισκόπηση επόμενης Θ.Ενότητας Επιστροφή στην κορυφή


 
Δικαιώματα σας στην κατηγορία αυτή
Δεν μπορείτε να απαντήσετε στα Θέματα αυτής της Δ.Συζήτησης